Trong 15 năm làm dâu tại xã Gia Đức, huyện Thủy Nguyên (nay là phường Bạch Đằng, TP Hải Phòng), chị Đoàn Thu Huyền (35 tuổi) đã trải nghiệm văn hóa ẩm thực phong phú và đặc sắc của quê chồng. Đặc biệt, những mâm cỗ trong các dịp giỗ chạp, cưới hỏi, hay lễ Tết luôn để lại trong chị những ấn tượng sâu sắc.
Chị Huyền cho biết, hàng năm gia đình chồng chị có nhiều dịp giỗ tổ, và vào những ngày này, mọi người trong dòng họ thường quây quần bên nhau để chuẩn bị những mâm cỗ cúng tươm tất, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên.
Mâm cỗ ngày giỗ của gia đình chị Huyền ở TP Hải Phòng
Trong suốt thời gian làm dâu, chị nhận thấy những mâm cỗ đám giỗ thường rất phong phú, với khoảng 8 đến 10 món ăn. Tùy thuộc vào điều kiện của từng gia đình, số món có thể tăng lên 12 đến 13 món, đảm bảo từ món chính đến món tráng miệng đều được chuẩn bị đầy đủ.
Không chỉ có những món truyền thống như xôi, canh miến, giò, chả nem, gà luộc, mà mâm cỗ ở Thủy Nguyên còn có nhiều món ăn khác lạ, được chế biến theo sở thích của từng gia đình. Những món như mực xào, nộm, thịt dê tái chanh, cá chiên xù, chả rươi hay cua hấp thường xuất hiện trên bàn ăn. Trong số đó, món thịt nướng là điểm nhấn nổi bật, món ăn này không thường thấy trong các mâm cỗ của những vùng khác.
Thịt nướng là món ăn quen thuộc thường xuất hiện trong mâm cỗ truyền thống của nhiều gia đình ở Thủy Nguyên
Người dân nơi đây thường chọn thịt vai hoặc thịt mông để làm món nướng. Loại thịt này không chỉ mềm mà còn có tỷ lệ nạc và mỡ hợp lý. Sau khi thịt được thái thành miếng nhỏ, nó sẽ được tẩm ướp với gia vị như nước mắm, dầu hào, hành khô, tỏi và có thể thêm sả, riềng, lá mắc mật để tăng thêm hương vị.
Thịt sau khi ướp sẽ được xiên vào que tre hoặc thanh sắt và nướng trên bếp than trong khoảng 10 đến 20 phút. Khi thịt chín đều, có màu sắc hấp dẫn và tỏa mùi thơm lừng, món ăn đã sẵn sàng để thưởng thức.
“Món này thật sự ngon nhất khi ăn nóng, chấm cùng mắm tỏi ớt chua ngọt, ăn kèm với bún, rau sống và rau thơm”, chị Huyền chia sẻ.
Mâm cỗ của người Thủy Nguyên thường được bày biện thịnh soạn
Đối với nàng dâu 35 tuổi, mâm cỗ ở Thủy Nguyên không chỉ đa dạng mà còn thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa các nguyên liệu, đảm bảo cân bằng dinh dưỡng. Những món ăn như chả nem chấm nước mắm chua ngọt kết hợp với các loại rau thơm, hay canh miến với mộc nhĩ và măng, giúp giảm cảm giác ngán khi thưởng thức.
Mâm cỗ được bày biện đẹp mắt, thể hiện sự trang trọng và tinh thần ẩm thực truyền thống của người Việt.
Thêm vào đó, với thói quen ăn mặn của người dân vùng ven biển, các món ăn trong mâm cỗ cũng thường được chế biến đậm đà và có vị cay hơn, chú trọng đến màu sắc tự nhiên của nguyên liệu.
Các màu sắc nổi bật như màu đỏ của tôm, cua, ghẹ luộc; màu vàng của thịt gà; kết hợp với màu xanh và cam của các loại rau củ tạo nên một mâm cỗ bắt mắt.
Mỗi mâm cỗ không chỉ toát lên nét văn hóa ẩm thực riêng của từng địa phương mà còn thể hiện lòng thành kính, biết ơn của con cháu đối với người đã khuất.
Chị Huyền cũng nhận xét rằng văn hóa ẩm thực ở Thủy Nguyên có sự giao thoa với phường Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, điều này thể hiện qua sự hiện diện của nhiều món ăn từ hải sản trên mâm cỗ, như chả mực, mực xào, ngán hấp, tôm luộc và nộm sứa.
Dù mâm cỗ của gia đình chị không đại diện cho tất cả các mâm cỗ ở Thủy Nguyên và TP Hải Phòng, nhưng mỗi mâm cỗ đều mang dấu ấn riêng biệt. Mỗi gia đình có thể có những biến tấu khác nhau để phù hợp với cuộc sống hiện tại, nhưng vẫn giữ được ý nghĩa thiêng liêng về lòng biết ơn và thành kính đối với tổ tiên.
Đây cũng là dịp để các thành viên trong gia đình tụ họp, nhắc nhở nhau gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, góp phần tạo nên một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh và văn hóa của người Việt.
Dịch vụ hút chất chân không uy tín nhất ở Sài Gòn, HCM